قابليت اوليه ، روى به عالم بقاء و به خدمت و عبوديت حق تعالى آورده‌اند و از اهل آخرتند و بدنهاى ايشان در دنيا و قلوب و ارواح ايشان ، متعلق به عالم قدس و ملاء اعلا مىباشد از قبيل انبيا ، اوليا ، علما ، اتقيا ، صدّيقان ، عباد ، زهاد و شهدا . اما خادمان پس آنانند كه در اوّل الامر ، روى به دنيا و به خدمت و عبوديت خود و دنيا دارند و لهذا آنها را با دنياى ايشان خادم ديگران قرار داده‌اند و در حديث قدسى كه « يا دنيا اخدمى من خدمنى و استخدمى من خدمك » « 1 » اشاره به آن شده است و از قبيل اهل حرفه ، صناعت ، تجارت ، زراعت ، سلطنت و وزارت ، و چنان كه طايفه مخدومان در صورتى كه ثانى الحال مشغول به عمل خادمان بشوند ؛ هر آينه ، در آن عمل ، در عين فراغت و بندگى و عبوديت مىباشند و مزاحم مخدوم بودن ايشان نمىباشد . هم‌چنين اگر طايفه خادمان در ثانى الحال و بر خلاف حال اوّل الامرى كه در ايشان است به نيت خدمت نمودن مخدومان ، به امر مهماندار از جانب صاحبخانه و براى رضاى او ، در خدمت و در كار خود به نحوى كه خدمت به آنها تعليم شده است و از آنها خواسته است ، مشغول بشوند ، نه به نيت هواى نفس و ميل به دنيا ، هر آينه بالاخره هركدام به قدر خود در مرتبه عبوديت و ممدوحيت با مخدومان و با مهماندار در نزد صاحبخانه برخوردار و بهره‌دار خواهند بود و همگى ، صاحب منصب خلافت و از اهل آخرت خواهند گرديد و در حديث سابق الذكر كه « التاجر الصدوق الامين فى القيمة مع الانبياء و المرسلين » « 2 » و حديث « شيعتنا معنا فى درجاتنا » « 3 » و آيهء فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً « 4 » ، اشاره به آن شده است . پس بايد كه اهل صناعت و حرفه مثل شش طايفهء ديگر كه در ابواب سابقه ذكر و بيان سلوك آنها نموده شد هريك در حرفه و صنعت خود بدانند و نيت را چنين داشته باشند كه بندگان خداى در زمين ، همگى

--> ( 1 ) . بحار 74 : 54 ب 3 ( 2 ) . كنز العمال 4 : 7 / 9216 - 9217 و محجة البيضاء 3 : 140 ( 3 ) . بحار 36 : 318 / 167 ب 41 ( 4 ) . نساء : 69